حاتم میرزایی به نمایندگی از بازیگران نسل جوان: فرصت دیدهشدن، حق ماست
حاتم میرزایی از «آخرین پیام» تا جشنواره کن؛ بازیگری که میگوید میدان به جوانها داده نمیشود
حاتم میرزایی: «آخرین پیام» در جشنوارههای بینالمللی دیده شد؛ چرا بازیگران جوان ایرانی در کشور خودشان فرصت دیدهشدن ندارند؟
حاتم میرزایی، بازیگر سینما و تئاتر، همزمان با نامزدی خود برای دریافت جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد در یکی از جشنوارههای بینالمللی برای فیلم سینمایی «آخرین پیام»، از تجربه حضور این فیلم در جشنوارههای جهانی و همچنین چالشهای بازیگران جوانی گفت که به گفته او، فرصت کافی برای دیدهشدن در سینمای ایران پیدا نمیکنند. او همچنین از آغاز پخش فیلم سینمایی «الماس» به کارگردانی مهدی ودادی در فیلیمو خبر داد؛ فیلمی که یکی از نقشهای اصلی آن را بر عهده دارد.
حاتم میرزایی: «آخرین پیام» در جشنوارههای بینالمللی دیده شد؛ چرا بازیگران جوان ایرانی در کشور خودشان فرصت دیدهشدن ندارند؟
حاتم میرزایی، بازیگر سینما و تئاتر، این روزها با دو اثر سینمایی در عرصه نمایش و جشنواره حضور دارد؛ فیلم «آخرین پیام» به نویسندگی و کارگردانی ستار منصوری که در جشنوارههای بینالمللی حضور داشته و برای او نامزدی جایزه بهترین بازیگر نقش اول مرد را به همراه داشته است و فیلم «الماس» به کارگردانی مهدی ودادی که پخش آن در پلتفرم فیلیمو آغاز شده است.
میرزایی که سابقه فعالیت در تئاتر و دریافت جوایز مختلف را در کارنامه خود دارد، در گفتوگو با ما درباره این دو پروژه، تجربه حضور «آخرین پیام» در جشنوارههای خارجی و شرایط بازیگران جوان در سینمای ایران صحبت کرد.
گفتوگو را از «آخرین پیام» شروع کنیم.
این فیلم چه ویژگیای داشت که برای شما اهمیت ویژهای پیدا کرد؟
حاتم میرزایی: «آخرین پیام» به نویسندگی و کارگردانی ستار منصوری، یک درام اجتماعی است که بخشهایی از آن در چند استان و به زبان لری فیلمبرداری شده است. برای این فیلم حدود یک ماه تمرین داشتیم و تلاش کردیم به فضای واقعی قصه و شخصیتها نزدیک شویم.
داستان فیلم بر اساس واقعیت شکل گرفته و من نقش اصلی آن را بازی میکنم. برای من، فارغ از بحث جشنوارهها، خود تجربه کار کردن روی چنین پروژهای بسیار مهم بود؛ چون با اثری مواجه بودیم که ریشه در مسائل اجتماعی و واقعیتهای جامعه دارد.
«آخرین پیام» در جشنوارههای مختلفی حضور داشته است. آخرین وضعیت فیلم چگونه است؟
حاتم میرزایی: تا امروز فیلم در ۱۳ جشنواره بینالمللی حضور داشته و این مسیر همچنان ادامه دارد. در برخی از این جشنوارهها هم موفق به دریافت جوایزی شده است.
بر اساس نتایجی که تا امروز اعلام شده، فیلم در جشنواره Touchstone عنوان بهترین فیلم را در بخش درام آسیایی به دست آورده و در یک جشنواره دیگر نیز عنوان بهترین فیلم آسیایی را دریافت کرده است.
در جشنواره Dardevil نیویورک نیز فیلم موفق به دریافت سه جایزه در بخشهای بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر زن شده است.
در جشنواره LOVE کالیفرنیا هم فیلم در دو بخش نامزد دریافت جایزه شده که یکی از آنها بخش موسیقی و دیگری بخش بهترین بازیگر نقش اول مرد است. برای من نامزدی در بخش بازیگری اهمیت ویژهای دارد، چون نشان میدهد بازی یک بازیگر ایرانی، فارغ از اینکه در داخل کشور چقدر فرصت دیدهشدن پیدا میکند، میتواند در یک جشنواره بینالمللی مورد توجه قرار بگیرد.
فیلم در ادامه مسیر جشنوارهای خود به جشنواره بینالمللی کن نیز راه یافته و امیدوارم این مسیر با اتفاقهای خوب بیشتری ادامه پیدا کند.
به نظر میرسد بخش مهمی از صحبت شما به مسئله دیدهشدن بازیگران جوان در ایران برمیگردد. چرا این موضوع برای شما تا این اندازه جدی است؟
حاتم میرزایی: من از سال ۱۳۸۵ به صورت حرفهای فعالیت میکنم. در تئاتر کار کردهام، جایزه گرفتهام و افتخار شاگردی و همکاری با استادان بزرگی را داشتهام. از دست استاد زندهیاد عزتالله انتظامی جایزه گرفتهام، از استاد دکتر قطبالدین صادقی جایزه دریافت کردهام و شاگرد استاد هادی مرزبان، خانم پوران درخشنده و استادان دیگری بودهام.
با این حال، چیزی که طی این سالها به شکل عینی تجربه کردهام این است که گاهی برای یک بازیگر، داشتن توانایی و سابقه به تنهایی کافی نیست و فرصت حضور در نقشهای اصلی و میدان دیدهشدن فراهم نمیشود.
این مسئله فقط درباره من نیست. تعداد زیادی از بازیگران جوان و توانمند در تئاتر، شهرستانها، آموزشگاهها و دانشگاهها فعالیت میکنند، اما فرصت ورود جدی به سینما و تلویزیون را پیدا نمیکنند.
شما در صحبتهایتان از اصطلاح «بند پ» هم استفاده کردهاید. منظورتان دقیقاً چیست؟
حاتم میرزایی: من نمیخواهم درباره افراد مشخصی قضاوت کنم، اما درباره یک سازوکار صحبت میکنم که متأسفانه در بخشی از فضای تولید دیده میشود؛ اینکه برای ورود به یک پروژه، گاهی به جای اینکه سؤال اصلی این باشد که «چه کسی برای این نقش مناسبتر است؟»، بحث سرمایه، اسپانسر، ارتباطات و روابط مطرح میشود.
من خودم بارها با چنین فضایی مواجه شدهام. گاهی وقتی برای یک کار مراجعه میکنید یا دعوت میشوید، بخش قابل توجهی از صحبتها به این سمت میرود که چقدر سرمایه میآوری یا اسپانسر و سرمایهگذار میشناسی.
من با سرمایهگذاری در سینما مخالف نیستم. حتی اگر فردی به واسطه خانواده یا ارتباطاتش وارد سینما شده باشد، اگر واقعاً استعداد و توانایی داشته باشد، چه اشکالی دارد؟ در تمام دنیا هم چنین اتفاقهایی وجود دارد. مسئله من زمانی است که سرمایه و رابطه جای استعداد، آموزش و شایستگی حرفهای را بگیرد.
به اعتقاد شما بازیگران جوان خوب کجا هستند؟
آدرسشان کاملاً مشخص است؛ صحنههای تئاتر، سالنهای نمایش، دانشگاهها و دانشکدههای هنری، آموزشگاهها و حتی شهرستانهای کوچک.
اگر کسی واقعاً دنبال کشف بازیگر جوان باشد، کافی است سری به تئاتر بزند و اجرای بازیگران جوان را ببیند.
حتی بعضی از کسانی که امروز در پروژهها با عنوان هنرور، راکوردی یا بازیگر تکسکانسی فعالیت میکنند، اگر فرصت واقعی پیدا کنند، میتوانند خودشان را نشان بدهند.
ما قبلاً این فرصت را به نسلهای مختلف دادهایم و نتیجهاش را هم دیدهایم. بهرام افشاری که از دوستان و همدورههای من است، هوتن شکیبا، مهدی حسینینیا، امیر نوروزی و بسیاری دیگر از بازیگران، وقتی میدان پیدا کردند، تواناییهایشان را نشان دادند.
مسئله این است که امروز این میدان برای بسیاری از جوانها محدود شده است.
یعنی معتقدید سینما باید ریسک بیشتری برای معرفی چهرههای تازه بپذیرد؟
حاتم میرزایی: قطعاً. اگر همیشه قرار باشد برای نقش اصلی فقط سراغ چند اسم شناختهشده برویم، طبیعی است که نسل تازهای وارد چرخه نشود.
یک کارگردان یا تهیهکننده گاهی باید به یک بازیگر جوان اعتماد کند. شاید آن بازیگر هنوز اسم بزرگی نداشته باشد، اما ممکن است توانایی بسیار بالایی داشته باشد.
جالب اینجاست که وقتی همین بازیگران در یک پروژه کوچک یا کمهزینه فرصت پیدا میکنند و اتفاق خوبی رقم میزنند، همان جشنوارههای خارجی دیگر به اسم و شهرت آنها نگاه نمیکنند؛ به خود فیلم و کیفیت بازی نگاه میکنند.
برای جشنواره خارجی فرقی نمیکند من حاتم میرزایی باشم یا یک بازیگر شناختهشدهتر. اگر کار خوب باشد و بازی خوب باشد، مورد توجه قرار میگیرد. همین موضوع برای من بسیار قابل تأمل است.
شما خودتان نمونهای از همین تجربه را در «آخرین پیام» دارید؟
حاتم میرزایی: بله. من سالهاست منتظر فرصتی بودم که بتوانم تواناییام را در یک نقش اصلی سینمایی نشان بدهم. حالا «آخرین پیام» این فرصت را ایجاد کرده و حضور فیلم در جشنوارههای مختلف و نامزدی من برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در جشنواره LOVE کالیفرنیا، برای من اتفاق مهمی است.
این موفقیت فقط برای شخص من نیست. من آن را به عنوان یک نشانه برای تمام بازیگرانی میبینم که سالها در تئاتر و صحنههای نمایشی کار کردهاند و منتظر یک فرصت واقعی هستند.
در کنار «آخرین پیام»، فیلم «الماس» هم در حال پخش است. درباره این پروژه بگویید.
حاتم میرزایی: فیلم سینمایی «الماس» به کارگردانی مهدی ودادی یکی دیگر از پروژههایی است که در آن یکی از نقشهای اصلی را بازی کردهام و پخش آن در پلتفرم فیلیمو آغاز شده است.
برای من حضور همزمان این دو فیلم اتفاق جالبی است؛ از یک طرف «آخرین پیام» مسیر جشنوارهای خود را در سطح بینالمللی دنبال میکند و از طرف دیگر «الماس» به مخاطب عمومی عرضه شده است.
امیدوارم مخاطبان هر دو اثر را ببینند و درباره آنها قضاوت کنند.
به عنوان سؤال پایانی، آینده سینمای ایران را چگونه میبینید؟
من به سینمای ایران بسیار امیدوارم، چون این سینما سابقه و سرمایه انسانی بسیار بزرگی دارد. ما سینماگرانی مثل عباس کیارستمی، بهرام بیضایی، امیر نادری، ناصر تقوایی، زندهیاد داریوش مهرجویی و بسیاری دیگر داشتهایم و داریم که آثارشان بخشی از اعتبار سینمای ایران در جهان است.
اما به نظرم امروز نیاز داریم دوباره به شایستهسالاری در سینما توجه کنیم؛ چه در بازیگری، چه در کارگردانی، تهیهکنندگی، نویسندگی و سایر بخشها.
امیدوارم هنرمند بر اساس تواناییاش فرصت پیدا کند، نه بر اساس میزان ارتباطاتش.
امیدوارم در آیندهای نهچندان دور، بازیگران جوانی که در سالنهای تئاتر، شهرستانها، دانشگاهها و آموزشگاهها سالها زحمت کشیدهاند، پشت درهای بسته نمانند.
ما استعداد کم نداریم؛ چیزی که کم داریم، فرصت برابر برای دیدهشدن است.
اگر این فرصت ایجاد شود، مطمئنم نسل تازهای از بازیگران، کارگردانان و فیلمسازان میتوانند دوباره سینمای ایران را به سمت آثاری ببرند که هم مخاطب ایرانی را تحت تأثیر قرار دهند و هم در عرصه بینالمللی حرفی برای گفتن داشته باشند.
