واحدهای پولی از دوران هخامنشی تاکنون
(طلا، نقره، مس)
واحدهای پولی از دوران هخامنشی تاکنون
گردآوری و تنظیم: پروفسور داریوش فرهود
به نقل از پایگاه خبری ریشه ها: تاریخچه پول در ایران یکی از موضوعات جذاب و مهمی است که همواره توجه پژوهشگران، علاقهمندان تاریخ و حتی مخاطبان عمومی را به خود جلب کرده است.
از زمانی که ایرانیان در دوره هخامنشیان نخستین سکههای طلای دریک و نقرهای سیکِل را ضرب کردند، نظام پولی کشور دستخوش تغییرات فراوانی شد. در دوران ساسانیان واحدهایی مانند درهم و دینار رایج بود، در دوره اسلامی نیز انواع مسکوکات ارزشمند شکل گرفت و در نهایت در دوران معاصر، ریال و تومان بهعنوان اصلیترین واحدهای پولی شناخته شدند.
بررسی این مسیر طولانی، نشان میدهد که تحول واحدهای پولی ایران نه تنها بازتابی از قدرت سیاسی و اقتصادی هر دوره بوده، بلکه نقشی مهم در تجارت، فرهنگ و هویت تاریخی ایرانیان ایفا کرده است. در این مقاله سیر تحول پول در ایران را از دوره هخامنشی تا دوران کنونی مرور کرده و تمامی واحدهای پولی مهم این بازه را در قالب یک جدول معرفی خواهیم کرد
| نام واحد | name | شرح |
| دَریک | Daric | سکۀطلایهخامنشی، برگرفتهازنام«داریوش»به وزن 8/41گرم(گویا اولین واحدپولی جهان) |
| شِکِل | Sheqel | سکۀ نقرۀ هخامنشی، به وزن 5/6 گرم |
| کَرشَه | Karsha | سکۀ نقرۀ کوچکتر از شِکِل هخامنشی |
| تالان | Talan | شمش طلای هخامنشی، برابر با 300 درک |
| مین | Min | شمس طلا برابر یک پنجاهم تالان هخامنشی |
| استاتِر | Stater | سکۀ ساتراپهای هخامنشی و طلا و نقره مقدونی |
| دراخما | Drachma | سکۀ نقرۀ سلوکی و اشکانی |
| اُبول | Obole | سکۀ نقره به وزن یک ششم دراخما اشکانی |
| کالکو | Kalco | سکۀ مسی سلوکی و اشکانی |
| دینار | Dinar | سکۀ طلای ساسانی، برابر 20 درم |
| دِرَم | Deram | سکۀ نقرۀ ساسانی (در حال حاضر واحد پول ارمنستان است) |
| دانگ | Dong | سکۀ نقرۀ ساسانی، به وزن یک ششم درم |
| پشیز | Pashiz | سکۀ مسی ساسانی |
| دِرهَم | Darham | سکههای نقرۀ دوران اسلامی در ایران |
| فلوس | Folos | سکههای مسی دورۀ اسلامی در ایران |
| یمینی | Yamini | سکۀ طلای سلطان محمود غزنوی |
| محمودی | Mahmoudi | سکۀ دورۀ غزنویان |
| تنگه | Tonge | سکۀ مسی دورۀ تیموریان |
| چاو | Chav | اسکناس دورۀ ایلخانی، سال 693 ق، در چین نیز رایج بوده است |
| شاهی | Shahi | سکۀ صفوی، زندیه، افشاریه، قاجار و پهلوی، معادل 50 دینار یا دو پول |
| عباسی | Abbasi | سکۀ نقره، از نام شاه عباس صفوی معادل چهار شاهی و دویست دینار |
| مُهر اشرفی | Mohrashrafi | سکۀ طلا دورۀ صفویه، زندیه و افشاریه |
| غازی | Ghazi | سکۀ ریز مسی دورۀ صفویه و قاجار (سکۀ معروف پنغازی) پنج دینار |
| غازبِکی | Ghazbeyki | سکۀ مسی یک دهم شاهی در دورۀ صفویه ده دنیار |
| پول | Pool | سکۀ کوچک مسی دورۀ صفویه و قاجار، معادل بیست و پنج دینار |
| اشرفی | Ashrafi | سکۀ طلا، برگرفته از نام ملک اشرف ایوبی از دورۀ صفویه رایج بوده است |
| محمدی | Mohammadi | سکۀ طلا معادل 100 دینار، از نام سلطان محمد خدابنده گرفته شده است |
| دوزاری | Dozari | سکۀ معادل نیم مثقال طلا یا شش نخود |
| بیستی | Bisti | سکۀ بیضی شکل دورۀ صفویه، هر 2/5 بیستی معادل یک شاهی |
| روپی (روپیه) | Ruppi | سکۀ نقره به ارزش پانصد دینار دورۀ افشاریه |
| نادری | Naderi | سکۀ نقره به ارزش پانصد دینار دورۀ افشاریه |
| صناری | Sannari | سکۀ مسی دورۀ زندیه و قاجار، معادل صد دینار |
| پاپتی (پاپاسی) | Papati (Papasi) | سکۀ مسی قاجار |
| لاری | Lari | شمش نقره ضرب لار |
| قروش | Qurush | سکۀ مسی در بخشهایی از ایران (در حال حاضر از اجزای واحد پول ترکیه) |
| قِران | Qeran | سکۀ نقرۀ قاجار، معادل هزار دینار |
| ریال | Rial | دورۀ قاجار و پهلوی و جمهوری اسلامی معادل صد دینار |
| تومان | Toman | دورۀ قاجار و پهلوی و جمهوری اسلامی معادل ده هزار دینار (در اصل ریشۀ مغولی دارد) |
