آداب ازدواج در آذرشهر آذربایجان شرقی
بهمن رحیمی ؛ کارشناس ارشد پژوهشکده مردم شناسی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
اين مراسم با خواستگاری شروع میشود که زنان خانوادهی پسر (داماد) دختر را انتخاب و موضوع را مطرح میکنند و پس از موافقت خانواده دختر، قرارها را گذاشته و مردان و بزرگترها درباره مهريه و زمان عقد و عروسی تبادل نظر می کنند و در فاصله بين عروسی و نامزدی در اعياد داماد به عروس هدايايي می دهد. در تهيه جهيزيه عروس، تمام فاميل دختر همياری و اجناس مورد نياز را می خرند و حتی جهيزيه را جوانان به خانه داماد می برند که با آواز همرا است. روز عروسی مهمانی مفصلی برگزار می شود و از مهمانان پذيرايي می شود و با رقص و شادمانی همراه است و عروس را به خانه داماد می برند و در شب عروسی عده ای عاشيق موسيقی سنتی اجرا می کنند و تا پاسی از شب به شادی و نشاط می پردازند. فردای عروسی مراسم دَواخ قاپبا (Davax Gapba ) در منزل داماد که مهمانانی از هر دو طرف شرکت دارند با شادی و شادمانی همراه است و هر يک از مهمانان هديه می دهند و از منزل عروس چند سينی غذا، ميوه و شيرينی به منزل داماد می فرستند که به آن خوانچا (Xanca ) می گويند.
شهرستان آذر شهر در جنوب غربی استان آذربايجانشرقی قرار گرفته و فاصله مرکز اين شهرستان با تبريز 50کيلومتر است.
خواستگاری در آذرشهر
در مراسم خواستگاری، ابتدا سه يا چهار زن که معمولاً مادر داماد، مادربزرگ، عمه ها و خاله های پسر هستند، حضور دارند.
از خانواده دختر نيز سه يا چهار نفر دعوت می شوند. با چای و شيرينی به خوبی از مهمانان پذيرايي می شود، در اين مراسم خانواده پسر سعی می کنند به هر بهانه ای دختر را ببينند، موضوع مطرح می شود و پس از اعلام موافقت خانواده دختر قرارها را می گذارند تا مردان دو خانواده که معمولاً پدربزرگ، پدر، عموها و دايي های دختر و پسر با هم ديدار و تبادل نظر می کنند و در نهايت، موضوع مهريه و زمان عقد مطرح می شود و در پايان مراسم نيز نباتی را که خانواده داماد همراه خود برده اند از سوی بزرگ خانواده شکسته می شود و هر نفر تکه ای از آن را می خورند.
مراسم عقد در آذرشهر
روز عقد، زن ها در يک اتاق و مردها در اتاق ديگر جمع می شوند و روحانی صيغه عقد را جاری می سازد. دختر در مرتبه سوم بله را می گويد و بعد از بله گويان، هدايايي را که از خانه پسر به مجلس عقد آورده اند به خانواده دختر تحويل می دهند و جشن آغاز و حاضرين با کف زدن، صلوات به شادی و شادمانی می پردازند.
خانم ها دايره می زنند و با گفتن مبارک باد، جشن و سرور و شادی به اوج می رسد. به اين مراسم ” انگشتر انداختن ” می گويند که مادر پسر، انگشتری را به انگشت عروس خانم می اندازد.
هدایای دوران نامزدی در آذرشهر
اگر فاصله بين عروسی ونامزدی زياد باشد و دراين فاصله مصادف با روز عيدی شود از جمله عيد قربان، عيد غدير، فطر، نيمه شعبان به مناسبت آن عيد هدايايي از سوی خانواده پسر به خانه دختر فرستاده می شود به همراه نوبرانه يعنی از ميوه های فصل را هم می فرستند. در شب يلدا که شب چله می گويند خانواده پسر هندوانه، آجيل، شيرينی، طاقه پارچه و ميوه به خانه دختر می فرستند و در چهارشنبه شوری نيز پارچه و شيرينی و ميوه هديه می دهند. در عيد قربان نيز هدايايي به خانه دختر می فرستند به ويژه اگر از خانواده پسر کسی به حج يا عتبات عاليات مشرف شود سوغاتی مخصوص برای عروس و خانواده او می آورند.
بردن جهیزیه در آذرشهر
قبل از بردن عروس، اتاقش تزئين وآماده می شود، برای تهيه جهيزيه تمام فاميل دختر همياری می کنند و تهيه هريک از اجناس مورد نياز از جمله يخچال ، اجاق گاز، فرش ، ماشين لباسشوئی و … را هر يک از اقوام به عهده می گيرند و می خرند .
اگر مسير منزل عروس و داماد نزديک باشد ، وسايل را جوانان فاميل به خانه عروس می برند و بين راه اين مراسم بسيار ديدنی است ، بين راه اين آواز را می خوانند:
حاجی يا الله هدی حاجی يا الله هدی
و اگر مسير طولانی باشد وسايل را با وانت بار به منزل آقا داماد حمل می شود .
وقتی وسايل را به منزل پسر بردند، از سوی خانواده پسر به جوانان خلعت می دهند.
بردن عروس در آذرشهر
روز عروسی، مهمانی مفصلی در خانه عروس برگزار می شود و شيرينی را خانواده داماد می فرستند.
شب داماد به اتفاق عده ای با اتومبيلی که با گل تزئين شده به همراه آينه و شمعدانی عروس را به خانه داماد می آورند.
يکی از پسر بچه های خانواده داماد شال را به کمر عروس می بندد و هديه ای از خانواده عروس دريافت می کند. همراه عروس مشاطه که کارشان مواظبت و آموزش عروس است نيز می آيند و عروس به منزل داماد برده می شود.
در شب عروسی عده ای عاشيق دعوت می کنند و تا پاسی از شب به شادی و نشاط می پردازند.
دواخ قاپبا Davax Gapba در آذرشهر
فردای شب عروسی، مراسم دواخ قاپبا در منزل داماد صورت می گيرد و از خانواده عروس هم مهمان دعوت می کنند و با شادی و شادمانی پذيرايي همراه است و هر يک از مهمانان به فراخور حالشان (بنيه مالی)هديه و کاديه می آورند.
عروس با لباس عروسی در مراسم حضور می يابد، و مراسم به اوج شکوه و شادی می رسد.
در اين روز از منزل عروس چندين سينی غذا، ميوه و شيرينی به منزل داماد می فزستند که با آن خوانچا Xanca می گويند.
